CBS NEWS: MỸ ĐIỀU TRA NHỮNG BẤT THƯỜNG TRONG HỒ SƠ DIỆN TÀI NĂNG XUẤT CHÚNG EB-1A

Trong bối cảnh diện di trú nghề nghiệp tại Mỹ bị tồn đọng kéo dài, diện EB-1A (còn được gọi là “thẻ xanh dành cho nhân tài xuất chúng”), vốn từng được ca ngợi là “visa của Einstein”, nay lại được mô tả như một loại visa mà người bình thường cũng có thể xin được thông qua việc nâng cấp hồ sơ. Khi ngày càng nhiều đương đơn trả phí để “nâng cấp” lý lịch và nộp hồ sơ, tỷ lệ chấp thuận EB-1A trong những năm gần đây đang có xu hướng giảm.

Theo CBS News – một trong ba đơn vị truyền thông lớn của Mỹ, những năm gần đây, để đáp ứng nhu cầu ngày càng mở rộng của thị trường EB-1A, những dịch vụ nâng cấp lí lịch, giúp một bộ phận những đương đơn không có thành tựu xuất chúng “tạo điều kiện” cho hồ sơ EB-1A cũng không ngừng tăng. Những dịch vụ này trong một số trường hợp có thể cấu thành gian lận hồ sơ di trú. Đối mặt với tình trạng này, cuối năm trước Cơ quan di trú và nhập tịch Mỹ USCIS đã tuyên bố sẽ “cập nhật quy định liên quan đến diện nhân tài xuất chúng”, “cập nhật các điều khỏan lỗi thời”, “làm rõ các yêu cầu về bằng chứng cần thiết cho thị thực” vào tháng 1 năm 2026. Khi đó tiêu chuẩn xét duyệt hồ sơ EB-1A sẽ rõ ràng hơn, đồng thời cũng sẽ nghiêm ngặt hơn.

I. Giới thiệu chương trình thẻ xanh diện nhân tài xuất chúng EB-1A

Hồ sơ EB-1A thẻ xanh cho nhân tài xuất chúng Alien of Extraordinary Ability cần thỏa mãn hai điều kiện sau:

Thứ nhất, đương đơn phải có tài năng xuất chúng trong các lĩnh vực như khoa học, nghệ thuật, thương nghiệp hoặc thể thao, đồng thời từng đạt các thành tựu và giải thưởng cấp quốc gia hoặc quốc tế.

Thứ hai, đương đơn phải từng đạt được các giải thưởng quốc tế có danh tiếng như Nobel, Oscar, Olympic hoặc có ít nhất ba trong số mười tiêu chuẩn phù hợp.

Trong quá trình xét duyệt, Cục di trú sẽ xem xét đương đơn liệu có thành tựu cá nhân vượt trội, bao gồm các giải thưởng cấp quốc gia trở lên từng đạt được, những cống hiến to lớn có tính nguyên bản, những bài viết học thuật từng phát biểu trên các kênh truyền thông quan trọng hoặc đăng trên các tạp chí chuyên ngành; đồng thời cũng sẽ đánh giá đương đơn có phù hợp với lợi ích của nước Mỹ, có thể tiếp tục tạo ra giá trị cho nước Mỹ sau khi có được thẻ xanh hay không.

Số liệu thống kê theo quý của USCIS biểu thị, từ tháng 4-6 năm 2025 có gần 7500 hồ sơ EB-1A, gần gấp ba lần so với số lượng 2500 bộ hồ sơ trong quý 4 năm 2021. Tuy nhiên tỷ lệ được chấp thuận lại có xu hướng giảm, quý 2 năm 2025 tỷ lệ là 67%, và gần đây giảm xuống mức 50%. Số lượng hồ sơ tăng lên nhưng tỷ lệ chấp thuận giảm nguyên nhân là do một số đương đơn không đủ tiêu chuẩn nhưng muốn “thử vận may”, một số người nộp tài liệu giả mạo, không đúng quy định, cuối cùng bị từ chối.

II. CBS News tiết lộ tình hình điều tra

Phóng viên điều tra của CBS News phát hiện có hơn chục những bài đăng về “nâng cấp, đóng gói EB-1A” trong các hội nhóm trên Telegram、Facebook và WhatsApp, nhắm tới những người vội vàng muốn có visa với các lời mời chào về “dịch vụ đóng gói hồ sơ EB-1A” như mua bán luận văn đồng tác giả, tăng lượt trích dẫn, và các danh hiệu, giải thưởng.

Có ba người đăng bài nói với phóng viên rằng khách hàng không cần có bất kỳ đóng góp nào cũng có thể được ghi tên tác giả bài nghiên cứu. Chẳng hạn, một người điều hành trang Facebook chuyên về “nâng cấp hồ sơ cá nhân phục vụ visa” đã nói với một kỹ sư phần mềm rằng chỉ cần 500 USD là có thể đứng tên tác giả thứ tư trong một bài nghiên cứu khoa học máy tính. Người này còn tiết lộ rằng anh ta có 55 khách hàng, tất cả đều là công dân Ấn Độ, và đa số đang nhắm đến EB-1A hoặc các diện thẻ xanh tương tự. Điều đáng lo ngại hơn là bài nghiên cứu dùng để “gắn tên” này đã được chấp nhận tại một hội nghị quốc tế do IEEE đồng tổ chức, cho thấy các thủ đoạn gian lận ngày càng tinh vi.

Ngoài những bài nghiên cứu có mục đích, một số bài viết hoặc phát biểu còn được sản xuất chỉ nhằm để trích dẫn, mua bán lượt trích dẫn. Một nhân viên ở Nigeria nói rằng, chỉ cần 500 USD là có thể tăng lượt trích dẫn cho bài nghiên cứu của khách hàng bằng cách viết một bài nghiên cứu hoàn toàn mới và đăng lên tạp chí nhằm mục đích trích dẫn chéo để gia tăng số lượt trích dẫn. Người này nói rằng họ có một nhóm với 10 người phụ trách việc viết và đăng bài, khách hàng đều là đối tượng xin visa Mỹ.

Một tổ chức có trụ sở tại bang Arizona công khai quảng cáo trên website rằng, chỉ cần 10.000 USD, khách hàng sẽ được cung cấp dịch vụ “xây dựng tư cách EB-1A” một kèm một ví dụ như xuất bản sách, đăng hàng loạt bài nghiên cứu, đăng ký bằng sáng chế, tạo danh xưng nhà sáng lập và nói rằng khách hàng của họ “chỉ cần vài tháng đã có thể đủ điều kiện nộp hồ sơ EB-1A”. Chủ sở hữu website, Ranjeet Mudholkar nói họ đã giúp 56 khách hàng nhận được thẻ xanh EB-1A, và doanh thu năm 2024 của công ty này đạt tới 1 triệu USD.

Điều tra phát hiện ra, tư vấn một kèm một với khóa học ghi hình sẵn, nâng cấp tư cách chỉ mang tính tiếp thị. Trên thực tế, trang web này hướng khách hàng đến việc trả tiền để mua các điều kiện nộp EB-1A. Còn các “trường hợp thành công” được công bố có mức độ trùng lặp cao, thậm chí lặp lại cùng một loại giải thưởng hoặc cùng các tạp chí có ngưỡng xét duyệt rất thấp, làm dấy lên nghi ngờ về tính xác thực của những thành tích được quảng bá.

III. Phản ứng của chính quyền Mỹ

Đầu tháng 12 năm 2025, Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) thông báo đã thành lập một trung tâm thẩm tra mới tại thành phố Atlanta, với mục đích “kiểm tra bổ sung chuyên sâu hơn đối với các hồ sơ di trú”. Hiện vẫn chưa rõ bao nhiêu nguồn lực sẽ được phân bổ riêng cho diện EB-1A. Cựu nhân viên USCIS tiết lộ rằng cơ quan này có khả năng sẽ rà soát lại cả những hồ sơ EB-1A đã được phê duyệt trước đây, nhằm xác định liệu có dấu hiệu gian lận hay không. Một khi phát hiện vi phạm, đương đơn từng sử dụng các dịch vụ “nâng cấp đóng gói” này có thể đối mặt với việc bị thu hồi visa, thậm chí bị khởi động thủ tục tước bỏ quốc tịch.

Từ tháng 1 năm 2026, USCIS sẽ “cập nhật các quy định liên quan tới diện tài năng xuất chúng”, “cập nhật điều khoản lỗi thời” và “làm rõ các yêu cầu về bằng chứng cần thiết cho thị thực”. Điều này đồng nghĩa với tiêu chuẩn xét duyệt EB-1A sẽ được cụ thể hóa, có thể thu hẹp phạm vi của các hành vi gian lận, nâng cao tính minh bạch trong quy trình xét duyệt đồng thời cũng sẽ làm giảm đáng kể số lượng đương đơn đáp ứng đủ điều kiện.

IV. Kiến nghị của luật sư

Cốt lõi của diện EB-1A là đương đơn đã đạt tới trình độ cao nhất trong lĩnh vực của mình thông qua quá trình tích lũy lâu dài và chân thực, chứ không phải thông qua những lí lịch được tô vẽ hay bỏ tiền ra để “đóng gói” ra trong thời gian ngắn. Những hành vi viết bài nghiên cứu thuê, bơm trích dẫn hay mua bán giải thưởng bị truyền thông phanh phui gần đây đã chạm tới ranh giới nguy hiểm của việc gian lận di trú.

Vì vậy, luật sư kiến nghị đương đơn cần đánh giá rõ ràng chân thực về nền tảng của bản thân, thông qua sự đánh giá độc lập của luật sư di trú để phán đoán mình có phù hợp với diện EB-1A hay phù hợp với lộ trình nào khác. Bất kỳ một đơn vị tổ chức nào quảng bá các khẩu hiệu như “bổ sung đủ điều kiện nhanh chóng”, “đảm bảo đậu 100%” “có nguồn nội bộ” thì đều nên đề cao cảnh giác.

Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, tất cả các bằng chứng đều bắt buộc phải có nguồn gốc xác thực, logic nhất quán, có khả năng được bên thứ ba kiểm chứng. Cho dù hồ sơ có thể được chấp thuận ở giai đoạn đầu nhưng một khi tra soát phát hiện có hành vi gian lận hoặc không phù hợp vẫn có khả năng phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng như bị từ chối, thu hồi thẻ xanh, thậm chí tước bỏ thân phận công dân.

Trong bối cảnh chính sách ngày càng siết chặt và cơ chế thẩm tra được tăng cường, người thực sự đáp ứng đủ điều kiện nên lập kế hoạch trước, chuẩn bị đầy đủ và đi theo con đường hợp pháp, đúng quy định để hoàn thiện hồ sơ, đừng vì lợi ích trước mắt mà dẫn đến hệ quả pháp lý lâu dài về sau.