Bản ghi nhớ chính sách (Policy Memorandum) PM-602-0199 do U.S. Citizenship and Immigration Services (USCIS) ban hành ngày 21/05/2026 tập trung tái khẳng định một nguyên tắc pháp lý đã tồn tại từ lâu: việc điều chỉnh tình trạng cư trú tại Mỹ (I-485) không phải là quyền đương nhiên theo luật định, mà là một hình thức xét duyệt theo thẩm quyền tự quyết của cơ quan di trú và được xem như một “biện pháp cứu xét đặc biệt”.
Nói cách khác, USCIS muốn nhấn mạnh rằng việc nộp I-485 trong nội địa Mỹ không nên trở thành con đường thay thế mặc định cho quy trình xin visa định cư thông qua lãnh sự quán ở nước ngoài.
Tuy nhiên, bản ghi nhớ này không phải để hủy bỏ hay cấm “Dual filing (nộp hồ sơ song song)” hoặc điều chỉnh tình trạng nói chung. Điều đáng chú ý là USCIS cho thấy trong tương lai, các hồ sơ I-485 của người nhập cảnh bằng diện không định cư tạm thời (ngoại trừ các visa có “Dual intent (visa 2 ý định cư trú)” như H hoặc L) sẽ bị xem xét chặt chẽ hơn đáng kể. Việc được chấp thuận sẽ khó hơn và không còn dễ dàng như trước.
Nếu hồ sơ I-485 bị từ chối, đương đơn vẫn có thể quay về nước và tiếp tục xin visa định cư thông qua quy trình phỏng vấn lãnh sự.
PHÂN TÍCH NỘI DUNG CHÍNH
- Điều chỉnh tình trạng là “ngoại lệ”, không phải “thông lệ”
Bản ghi nhớ viện dẫn nhiều án lệ, chẳng hạn Matter of Blas, để khẳng định rằng ngay cả khi đương đơn đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định, USCIS vẫn có quyền từ chối hồ sơ I-485 theo quyền của mình. USCIS nhấn mạnh rằng:
- Điều chỉnh tình trạng cho phép đương đơn không cần rời khỏi Mỹ.
- Đồng thời bỏ qua quy trình xét visa định cư tại lãnh sự quán.
Nên đây được xem là một hình thức cứu xét đặc biệt chứ không phải quyền tự động được hưởng.
- Ý định lập pháp của Quốc hội Mỹ thiên về xử lý lãnh sự ở nước ngoài
Bản ghi nhớ cho rằng Điều 245 của INA đặt ra nhiều giới hạn đối với việc điều chỉnh tình trạng trong nội địa Mỹ hơn so với quy trình xử lý lãnh sự ở nước ngoài, ví dụ như các trường hợp bị hạn chế theo Điều 245(c).
Theo USCIS người nhập cảnh bằng Visa không định cư hoặc Diện nhập cảnh tạm thời được kỳ vọng sẽ rời Mỹ sau khi hoàn thành mục đích nhập cảnh, chứ không phải ở lại để xin thẻ xanh. Vì vậy, nếu một người nhập cảnh tạm thời nhưng sau đó xin điều chỉnh tình trạng để lấy thường trú nhân, USCIS có thể xem điều này là đi ngược lại mục đích ban đầu của diện nhập cảnh.
- Các yếu tố bất lợi có thể khiến hồ sơ bị bác dù đủ điều kiện
Bản ghi nhớ nhấn mạnh rằng đương đơn có trách nhiệm chứng minh mình xứng đáng được chấp thuận theo quyền của USCIS.
Ngay cả khi đáp ứng đủ điều kiện pháp lý cơ bản, hồ sơ vẫn có thể bị từ chối nếu USCIS cho rằng đương đơn:
- Cố tình né quy trình lãnh sự thông thường.
- Vi phạm mục đích của luật di trú Mỹ.
Ngoài ra, viên chức di trú phải lập phân tích bằng văn bản về các nhân tố tích cực hoặc tiêu cực.
- USCIS có thể ban hành hướng dẫn siết chặt cho từng nhóm cụ thể
Bản ghi nhớ cũng cho thấy USCIS có thể tiếp tục ban hành các hướng dẫn riêng đối với:
- Một số loại visa không định cư.
- Người nhập cảnh bằng diện nhập cảnh tạm thời.
NHỮNG THAY ĐỔI CÓ THỂ XẢY RA ĐỐI VỚI HỒ SƠ I-485 TRONG TƯƠNG LAI
- Tỷ lệ từ chối có thể tăng, đặc biệt với các trường hợp “chuyển ý định” sau nhập cảnh
Đối với các diện visa như: B, F, J, O nếu đương đơn nộp I-485 quá sớm sau khi nhập cảnh, USCIS có thể cho rằng:
- Họ đã có sẵn ý định định cư ngay từ đầu.
- Hoặc đã lạm dụng visa không định cư để vào Mỹ.
Điều này có thể trở thành yếu tố bất lợi dẫn đến việc bị từ chối hồ sơ.
Đối với người nhập cảnh bằng diện nhập cảnh tạm thời, việc không rời khỏi Mỹ mà ở lại xin thẻ xanh có thể bị xem là đi ngược lại mục đích tạm thời ban đầu, trừ khi có lý do nhân đạo hoặc lợi ích công cộng rất mạnh.
- Việc xét duyệt sẽ mang tính chủ quan và nghiêm ngặt hơn
Trong tương lai, viên chức USCIS có thể xem xét rộng hơn về việc đương đơn có tôn trọng hệ thống di trú Mỹ hay không, bao gồm:
- Có từng overstay hay vi phạm luật di trú hay không.
- Có dấu hiệu né quy trình lãnh sự hay không.
- Có nộp đơn xin thẻ xanh quá nhanh sau khi nhập cảnh hay không.
Điều này đồng nghĩa rằng dù lịch visa đã current và điều kiện pháp lý đều đầy đủ, hồ sơ vẫn có thể bị từ chối nếu USCIS cho rằng đương đơn “không xứng đáng” được hưởng quyền cứu xét đặc biệt này.
- Một số diện có thể ít bị ảnh hưởng hơn
Các diện visa được pháp luật cho phép “Dual intent (visa 2 ý định cư trú)” rõ ràng như: H-1B, L-1 nhiều khả năng sẽ ít bị ảnh hưởng hơn.
Ngoài ra, các diện vốn chủ yếu phải dùng I-485 như diện tị nạn. Vẫn có khả năng được chấp thuận cao hơn, dù USCIS có thể sẽ xem xét kỹ hơn trong tương lai.
- Hồ sơ sẽ cần giải trình nhiều hơn
Khi nộp I-485, luật sư và đương đơn có thể sẽ phải chủ động giải thích:
- Vì sao trường hợp của mình xứng đáng được USCIS chấp thuận theo quyền xem xét và quyết định.
- Đồng thời xử lý trước các yếu tố bất lợi tiềm ẩn như: lịch sử visa, mục đích nhập cảnh, thời điểm nộp I-485 hoặc các vi phạm trước đây.
Trong phỏng vấn, USCIS cũng có thể thường xuyên đặt câu hỏi: “Tại sao bạn không thực hiện quy trình lãnh sự ở nước ngoài?”
- Có thể xuất hiện thêm các chính sách hạn chế cụ thể
Bản ghi nhớ cho thấy USCIS có thể ban hành thêm các hướng dẫn hạn chế đối với một số nhóm đặc biệt như:
- Quy định hạn chế đối với người nhập cảnh bằng visa B rồi nhanh chóng nộp I-485,
- Một số diện nhập cảnh tạm thời (như diện tạm nhập cảnh biên giới) được liệt kê vào diện không phù hợp để điều chỉnh tình trạng trong nội địa Mỹ.
KẾT LUẬN
Về bản chất, bản ghi nhớ này không tạo ra luật mới, mà là tín hiệu cho thấy USCIS sẽ sử dụng quyền xem xét và quyết định hiện có một cách chặt chẽ và có hệ thống hơn khi xét duyệt I-485. Trong tương lai, việc nộp I-485 trong nội địa Mỹ sẽ không còn đơn thuần là “đủ điều kiện pháp lý thì sẽ được chấp thuận” mà đương đơn còn phải chứng minh rằng trường hợp của mình xứng đáng được USCIS chấp thuận theo quyền cứu xét đặc biệt. Đối với:
- Người giữ visa không định cư.
- Người nhập cảnh bằng diện nhập cảnh tạm thời.
- Hoặc người từng có vi phạm di trú.
Độ khó và tính không chắc chắn của hồ sơ I-485 có thể sẽ tăng đáng kể.
